Historie

Windenergie voor transport

Hoewel we tegenwoordig geneigd zijn windenergie te associëren met grote windmolens voor elektriciteitsproductie, is windenergie door de geschiedenis toch vooral ten behoeve van transport met zeilschepen gebruikt. De eerste windmolens stammen mogelijk uit het Perzië (het huidige Iran) van 500-900 na Christus, maar ook China en Tibet hebben al een lange traditie met het gebruik van windmolens, onder meer voor de irrigatie van rijstvelden.

Inpoldering

Waarschijnlijk begon de windmolen in de 12^e eeuw aan z’n opmars door Europa. Belangrijke toepassingen waren het malen van graan, het pompen van water en later ook het zagen van hout. Het gebruik van windenergie heeft in Nederland een grote vlucht genomen met de inpoldering en de droogmakerijen in de 17^e eeuw. Dankzij windenergie kreeg Nederland zijn huidige aanzien. Rond 1800 leverden windmolens ongeveer 90% van de energiebehoefte van de toenmalige bedrijven. Met de opkomst van de stoommachines werd windenergie gemarginaliseerd, om pas na de oliecrisis in 1973 weer volop in de belangstelling te komen, dit maal voor elektriciteitsproductie. De eerste windturbine voor elektriciteitsproductie dateert overigens al uit 1891. 

Stimulering

Amerika nam het voortouw met aantrekkelijke belastingmaatregelen en had in 1990 de meeste windopwekkingscapaciteit staan. Duitsland wist halverwege de jaren ’90 deze koppositie over te nemen en maakte, dankzij een effectief stimuleringsregime, van 1991-2001 een gemiddelde jaarlijkse groei door van maar liefst 48%. Wereldwijd was het groeipercentage in diezelfde periode met circa 30% ook aanzienlijk. In 2005 staat bijna 1/3 van alle windenergiecapaciteit in de wereld bij onze Oosterburen opgesteld en is Europa als geheel goed voor tweederde van al het geïnstalleerd windvermogen. Denemarken is nog altijd koploper als het gaat om het aandeel windenergie in de nationale elektriciteitsvoorziening. Die ligt rond de 20% gemiddeld, maar kan in periodes van harde wind oplopen tot zo’n 80%.

De snelle groei van de laatste jaren heeft alles te maken met technologische ontwikkeling.  De kostprijs van windenergie nam sterk af met de grootte van de windmolens. Men is erin geslaagd de rotordiameter sinds midden jaren '70 meer dan 10 keer zo groot te maken waarmee het afgegeven vermogen 100 keer zo groot is geworden. Moderne windmolens kunnen tot 3 MW leveren en hebben rotordiameters van zo’n 90 meter. Eerste prototypes van 5 MW turbines (diameter 127 m) zijn op dit moment beschikbaar. In de jaren ’70 leverde een windmolen typisch zo’n 30 kW (0,03 MW), met wieken van 10 meter doorsnede. Ook is veel vooruitgang geboekt bij het verbeteren van de vermogensafgifte (spanning en frequentie), waardoor de molens veel beter inpasbaar zijn geworden in de elektriciteitsnetten. De kWh prijs is in de laatste 30 jaar hierdoor met ongeveer een factor 5 gedaald (5% per jaar).

Offshore

Overigens zijn grote turbines op zee extra in het voordeel. Een fundament in zee heeft een hoge prijs, en die is tamelijk onafhankelijk van de afmetingen van de turbine die erop wordt geplaatst. Qua kosten kan dan beter een grote turbine worden neergezet. Om al deze redenen is het begrijpelijk dat er steeds grotere windturbines op de markt verschijnen.

Groeimarkt

Inmiddels is windenergie een bedrijfstak van betekenis geworden die nog fors gaat groeien. Grote concerns als General Electric, Siemens, Shell en Mitsubishi doen grote investeringen en alleen al in Europa werken ruim 100.000 mensen in de windindustrie.